ارسال شده توسط :

سید محی الدین حسینی

منبع :

-

زمان ارسال :

شنبه,4 آذر 1396

آثار تاریخی ارسنجان

پیر قوچ

آثار تاریخی ناشناخته ارسنجان

پناهگاه صخره‌ای پیر قوچ

پناهگاه صخره‌ای پیر قوچ ۱ و ۲؛ دو پناهگاه صخره‌ای از دوره نوسنگی هستند، و در بخش مرکزی شهرستان ارسنجان، دهستان خبریز، ۵۰۰ متری غرب روستای صفرآباد واقع شده‌اند. این آثار باستانی در تاریخ ۸ و ۲۳ بهمن ۱۳۸۵ با شماره‌های ثبت ۱۷۰۷۸ و ۱۷۲۶۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌اند.پناهگاه پیر قوچ سکونتگاهی پیش‌از تاریخ با عمق ۱۱ متر؛ که عرض دهانهٔ آن ۲۳ متر با ارتفاع بیش از ۳۰ متر است، این دهانه چون پلی صخره‌ای در کوه نمایان است، و بخشهایی از این پناهگاه فرو ریخته‌است.
پرتال جامع شهرستان ارسنجان:

دوران پیش از تاریخ به ســه دوره تقســیم میشــود که عبارت اند از: دوران پارینه ســنگی یا Paleolithic  ، دوران میانســنگی یــاMesolithic  و دوران نوســنگی یــا Neolithic

دیرینه شناســان برای آغاز دوران نوسنگی تاریخ 8هزار سال ق.م را عنوان کرده اند. دورانی که بنابر نظر گوردونچایلد در زندگی جوامع بشــری با انقلاب بزرگی مواجه هستیم؛ چرا که در این دوران اســت که بشر نخستین گامهای خود را برای کشاورزی به اجرا میگذارد و با توجه به نیازهایش جهت کاشــت و برداشت محصولات به ســاختن و تراش دادن ابزارهای سنگی میپردازد که او را به کار آید. این ابزارها که به تیغه ها و ریزتیغه ها معروف هســتند، کاربردهایی چون تیز کردن، ساطوری کردن، بریدن و تیشــه زدن داشــته اند. همچنین در این دوران اســت که بشر به اهلی کردن حیوانات میپردازد.

به طور کلی دوران نوسنگی دوران عبور از مرحله شکار و جمع آوری مواد غذایی طبیعی و قدم نهادن به دوران کشــاورزی و اهلی کردن دام اســت. دام هایی چون بز، گوسفند و سگ از نخستین حیواناتی به شمار میروند که در این دوره اهلی شده اند. از همه مهمتر در این دوران است که بشر نخستین سفال را ساخت؛ به همین خاطر دانشمندان دوران نوســنگی را به دو دوره نوسنگی بدون سفال و نوسنگی با سفال تقسیم بندی میکنند. تمامی افراد یک انسان عصر نوسنگی هنوز با خانواده به مفهوم امروزی آن آشنا نیست و احتمال روستا در حکم یک خانواده بزرگ واحد هستند. نشانیها از وجود انبارها و تنورها و اجاقهای مشــترک و نیز مکان متمرکزی برای نگهداری ابزار زراعی، بر زندگی اشــتراکی آنان و نبود مالکیت خصوصی دلالت دارند. زندگی به تمام معنا اجتماعی انســان در دوران نوسنگی به پیدایش الزام های اجتناب ناپذیر همزیســتی منجر میشــود که برخی از آنها عبارتند از: ظهور فرهنگ عمومی، قراردادهای اجتماعی و نظامهای همزیستی و اینها همه موجب گردیده است که عصرنوسنگی را انقلاب نوسنگی بنامند. ســرزمین ایران با پیشینه کهن خود و از همه مهمتر پارس این دیار کهن، ســکونتگاه های متعددی را از دوران نوسنگی ارائه داده اند که در گفتار زیر با یکی از آنها آشنا میشویم.

پناهگاه صخره ای پیرقوچ ارسنجان، از جمله مکانهایی است که به دوران نوسنگی تعلق دارد. این ســکونتگاه بسیار با اهمیت ناشــناخته، در بخش مرکزی ارسنجان در دهستان خبریز در 500متری غرب روستای صفرآباد واقع شده است و در تاریخ 23بهمن1385 با شماره 17260 به ثبت ملی رسیده است. کوهســتانها و ارتفاعات این منطقه همواره یکی از مهمترین ســکونتگاه های انسان در ادوار مختلف تاریخ بوده است.

وجود صدها غار و پناهگاه سنگی در ارتفاعات این منطقه با تیغه ها و ابزارهای سنگی، خود گواه این مدعا به شمار میرود. کوهســتانهایی که حتی امروزه هم محلی برای کســب درآمد و امرار معاش مردمان منطقه بهشــمار میرود؛ به ویژه که به علت وجود ســنگهای معدنی مهم از جمله چینی و مرمریت پذیرای معدنکاران نیز هســت.

درباره پناهگاه صخره ای پیرقوچ نیز باید اشــاره داشت که این مکان در سال 1978 م. توسط ایکیدا باستانشناس ژاپنی مورد بررسی قرار گرفت. این غار که در ارتفاع 200متری از دشــت قرار گرفته است، با طولی در حدود 17متر و دهانهای به عرض 23متر با ژرفای 11متر دیده میشود. دهانــه پناهگاه به بیش از 30متر میرســد که به صورت پلی صخره ای از دور نمایان اســت. امروزه بخشهایی از این پناهگاه فرو ریخته است که حاصل ریزش طبیعی کوهستان است. در تحقیقات انجام گرفته بر روی این غار سه تراشه سنگی به دست آمده است. تمامی مصنوعات از شرایط یکسانی سنگی به دست آمده از غارها و محوطه های پیش از تاریخی ارسنجان، تقریبا برخوردار هســتند. که شامل انواع ابزارهای نوسنگی هستند. ابزارهایی چون: سنگهای مادر، بــرای زدودن چربی از روده و کندن تیغه های ســاده، ریزتیغه ها و ابزار کنگره دار که احتمال پوست و شاخهای حیوانات استفاده میشده است. سنگهایی با تیغه ها و لبه های براق که برای درو غلات و دیگر گیاهان مورد استفاده بوده است، دسته دیگری از این ابزار به شمار میروند. همچنین در محوطه های پیش از تاریخی این مکان هم سنگ مادر تراشه و هم سنگ مادر تیغه وجود دارد که منابع سنگی بوده اند و ساکنان این مکانهای تاریخی با شناسایی به بهره برداری از آنها میپرداخته اند. این منابع سنگی شامل انواع سنگهای سیسیلی کرم رنگ، قهوه ای روشن، طوسی، خاکستری و خاکستری مایل به سبز میباشند که به صورت رگه هایی درون صخره های آهکی قرار دارند و از جمله ویژگیهای کوهســتان زاگرس به شمار میروند. همچنین در این مکان سنگهای قهوه ای رنگ بستر رودخانه نیز دیده میشود که توسط انسان نوسنگی به این غار منتقل شده است؛ اینگونه سنگها به وسیله رودخانه از مناطق زاگرس بیرونی وارد شده اند. پر واضح است که برای انســان عصر ســنگ این ابزارها و جنس سنگها از چه اهمیتی برخوردار بوده است. به گونه ای که میتوان آن را کالی ارزشمند انسان پیش ازتاریخ برشمرد.

منطقه ارسنجان با غنای فرهنگی بســیار دربردارنده آثار بیشمار ناشناخته ای است که برای فهم دانش پیشا تاریخی و تاریخی پارس بسیار دارای اهمیت است که امروزه کمتر شناخته و معرفی شده اند و در جستارهای بعدی بدان ها پرداخته میشود؛ باشد که پژوهشگران را به کار آید.

.
نظرات و یادداشت ها
افزودن نظر جدید
نام و نام خانوادگی:
ایمیل:
متن پیام:



تصویر فوق را وارد کنید


طرح "پیاده روی بزرگ از خانه تا مدرسه" با حضور دانش آموزان مدارس ارسنجان،برگزار شد.
نوزاد عجول مادر23 ساله ارسنجانی در راه انتقال به بیمارستان مرودشت،در آمبولانس به دنیا آمد.
دوره آموزشی پیشگیری از رفتارهای پر خطر در جوانان،در جمع کارآموزان اداره فنی وحرفه ای ومرکز ترک اعتیاد ارسنجان ،برگزار شد.
سومین جلسه آموزشی پیشگیری از حوادث حمل و نقل در جوانان درسال97،در جمع کارآموزان فنی وحرفه ای وکارکنان بیمارستان ارسنجان، برگزار شد.
همزمان با هفته قلب ،همایش پیشگیری از بیماری های قلبی وعروقی در ارسنجان ،برگزار شد.